Zwart

'De zwarte mens in Nederlandse illustraties' is een onderwerp dat met de nodige zorgvuldigheid en respect moet worden behandeld. Dat was ooit wel eens anders. Toen bestonden dergelijke gevoeligheden niet en konden boeken met beschamende titels als Oki en Doki bij de nikkers, De neger die wit wilde zijn en Moortje Nikker in Luilekkerland gewoon verschijnen. In Zwart wordt aan de hand van prachtige afbeeldingen beschreven hoe het beeld van de zwarte mens op illustraties in boeken voor kinderen en ook voor volwassenen zich in honderd jaar heeft ontwikkeld. Van karikatuur tot stereotype figuur, komen verhalen aan bod over bijvoorbeeld Sambo, Epaminondas en de populaire lappenpop Golliwog. Maar we zien ook het zwarte vriendje van Michiel de Ruyter verschijnen, Jan Compagnie. Veel plaatjes moeten gezien worden in het licht van hun tijd. Pas toen aan het begin van de twintigste eeuw een kleine groep kunstenaars en pedagogen genuanceerder naar het zwarte deel van de wereldbevolking ging kijken, veranderde het beeld. Zo verschenen steeds vaker ook voor kinderen prentenboek met meer serieuze etnografische beschrijvingen. Illustratoren die aan de academie of kunstnijverheidsschool waren opgeleid, maakten platen die de gekleurde mens in zijn waarde laat en hem als mens weergeven. Dat beeld is in de huidige westerse, multiculturele samenleving intussen gewoon geworden.